Je zet voor het eerst dit najaar de verwarming aan en voelt dat de radiator in de woonkamer onderin warm wordt, maar bovenaan koud blijft. Tik je ertegen, dan hoor je een klotsend geluidje binnenin. Dat is lucht in het systeem, en die lucht kost je geld zolang je hem niet weg laat lopen.
Waarom lucht in je radiator een probleem is
Lucht geleidt geen warmte. Een radiator die voor een kwart met lucht gevuld is, geeft dus ook maar driekwart van zijn warmte af. Om toch dezelfde kamertemperatuur te halen, moet de cv-ketel harder en langer stoken. Dat merk je terug op de energierekening, zeker nu het stookseizoen net begint. Wie zijn cv-ketel al heeft laten nakijken voor de winter, mist dus nog een stap als de radiatoren zelf niet zijn ontlucht.
Zo weet je zeker dat ontluchten nodig is
Drie signalen wijzen op lucht in het systeem. Voel je bovenaan de radiator kou en onderaan warmte, dan is dat het duidelijkste teken. Hoor je een borrelend of klotsend geluid als je tegen de radiator tikt, dan bevestigt dat het beeld. En moet de ketel steeds vaker bijgevuld worden om op druk te blijven, dan komt er ergens lucht het systeem binnen, vaak via een net vervangen radiator of een nieuwe aansluiting.
Radiator ontluchten in vijf stappen
- Zet de verwarming een uur van tevoren aan, zodat de radiator op temperatuur komt en de lucht zich bovenin verzamelt.
- Zet daarna de circulatiepomp uit of draai de thermostaat dicht, dat voorkomt dat er tijdens het ontluchten weer water wordt rondgepompt.
- Zoek het ontluchtingsventiel op, meestal een klein vierkant gaatje rechtsboven aan de radiator.
- Zet er een ontluchtingssleutel op, te koop voor een paar euro bij de bouwmarkt, en draai voorzichtig een kwartslag open met een doekje of bakje eronder.
- Zodra er een gestage straal water komt in plaats van lucht, draai je het ventiel meteen weer dicht.
Begin bij de juiste radiator
De volgorde maakt uit. Begin bij de radiator die het laagst in huis staat en het dichtst bij de cv-ketel, en werk vandaar naar boven, naar de radiator die het verst weg ligt. Lucht stijgt namelijk op in het systeem. Begin je ergens anders, dan duw je de lucht juist naar een radiator die je net al hebt gedaan.
Controleer de waterdruk na afloop
Elke keer dat je ontlucht, verlies je een beetje water uit het systeem en dat drukt de waterdruk omlaag. Kijk op de manometer van de ketel, meestal een klein rond wijzertje aan de onderkant: die moet tussen de 1 en 1,5 bar staan. Staat de naald daaronder, vul dan bij via de vulkraan totdat de druk weer op peil is. Twijfel je waar die kraan zit, kijk dan in de handleiding van je eigen ketel, want de plek verschilt per merk.
Wanneer ontluchten niet genoeg helpt
Blijft een radiator ook na het ontluchten koud, dan zit het probleem dieper. Vaak is dat slib dat zich onderin heeft opgehoopt, waardoor warm water er niet goed doorheen stroomt. Dan helpt alleen doorspoelen, en dat is werk voor een installateur. Krijgt een radiator elke maand opnieuw lucht, dan lekt er ergens water weg. Vermoed je dat, controleer dan eerst of er water weglekt voordat je verder klust, want ontluchten lost een lek niet op. Milieu Centraal wijst er in zijn advies over cv-ketelonderhoud op dat een goed afgesteld en ontlucht systeem merkbaar zuiniger stookt, en dat is precies waarom deze klus de moeite waard is.
Doe het nu, voor het echt koud wordt
Ontluchten kost een kwartier voor een huis met vijf radiatoren, en je merkt het verschil dezelfde avond nog. Wacht je tot de eerste vorstnacht, dan sta je met een bakje in de hand in een koude woonkamer terwijl de ketel op volle kracht draait voor niets. Combineer het met andere seizoensklussen: goede isolatie houdt de warmte binnen die je radiator straks weer efficiënt aflevert. Zet een herinnering in je telefoon voor half oktober, dan begin je het stookseizoen met een systeem dat doet wat het moet doen.